Амьдралаа өөд татахаар олон сайхан залуу хүний нутгийн зүг хүлгийн жолоо залж байгаа. Соонгост ажиллах хугацаандаа чамгүй их зүйл сурч мэдсэн, чин сэтгэлээсээ хөдөлмөрлөвөл хаана ч мөнгө олж сайхан амьдрах боломжтой юм байна шүү гэдгийг манай сэтгүүлээр дамжуулан хэлж буй энэ залууг Б.Алтангэрэл гэдэг. 

-         Солонгост очоод хэдэн жил болж байна?

-         Хоёр жил шахам болж байна. Ирэх жилийн есөн сард гэрээний хугацаа дуусна. Гэрээгээ дуусахаас өмнө нутагтаа очих санаа байгаа. Эндхийн хоол унд, цаг агаарт нь дасаж байгаа ч монголоо маш их санаж байна. Үйлдвэртээ би ганц монгол нь...

Насанд хүрсэн хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралын салшгүй нэг хэсгийг үнсэлт гэж хэлж болно. Зүгээр л хайртайгаа илэрхийлэх зүйлийг үнсэлт гэж тодорхойлох нь өрөөсгөл талтай. Үнсэлт нь бие махбодь, сэтгэл зүйд асар хүчтэй нөлөөлдөг гэж сэтгэл зүйчид болон судлаачид үздэг байна.

Үнсэлт нь хэлний 17 булчин, уруулын хөдөлгөөнийг удирддаг 12 булчингийн өвөрмөц хөдөлгөөн. Үнсэлцэж байх явцад дээр 29 булчингаас гадна нүүрний булчин  ч давахар ажилладаг. Үнсэлтийн явцад тухайн хүмүүсийн хооронд 9 мг ус, 0.7г уураг, 0.18г органик бодис, 0.17мг тос, 0.45мг давсны солилцо...

Зуны цагт далбагар навчтай, улаавтар иштэй ургамал уулын нартай энгэрт ургадагийг бид мэднэ. Хүүхэд байхад түүний ишийг таслан авч шимэхэд яг л исгэлэн айраг шиг амтагддаг байсансан. Тийм болохоор л түүнийг “айраг” гэж нэрлэсэн байхаа. Түүний энэ исгэлэн амт нь ишинд агуулагдах оксалын хүчилтэй холбоотой аж. Ургах явцад оксалын хүчил ишинд цугларч, өндөр концентрацтай болсон байдаг. Айргийг “шинэ залуу” дээр нь хүнсэнд хэрэглэх хэрэгтэй. Харин наймдугаар сараас хойш түүнийг хоол хүнсэнд их хэмжээгээр хэрэглэх нь зохисгүй юм байна. Учир нь ургамал хөгширч, хүчлийн хэмжээ ихсэдэг бөгөөд ялан...

 

Түүний тухай нэг сэтгүүл дээр 40 жил үзэг жолоодсон хүн гэж бичсэн байсныг санаж байна. Гэр бүлийн харилцаа, монгол хүний ёс жудаг, ариун нандин бүхнийг авч үлдэх, хойч үедээ үлдээхийн төлөө гэр бүлийн цуврал дөрвөн ном гаргаад байгаа сэтгүүлч Дариймаатай уулзлаа.    

-         Олон олон ном хэвлэгдэн гарч байгаа. Таны хувьд гэр бүлийн цуврал ном гаргасан. Хүмүүс ном унших нь ховордсон үед олон ном нэг дор гаргах нь хэр ашигтай байдаг вэ?

-         Ашиг хонжоо харсангүй ээ. Гэр ахуйн нэвтэрхий толь хийе гэсэн санааг би олон жил бодож, материалаа цуглуулж байсан. Энэ үед монгол зах зээл...

Либертари зуны сургалт

Эрх чөлөөнд суралцаагүй хүн өөрөө эрх чөлөөнийхөө дайсан нь байдаг.

 

Монголын Либертари сан, Нээлттэй Академиас хамтран жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг "Либертари зуны сургалт" 2008 оны 8 дугаар сарын 11-нээс 15-ны өдрүүдэд "Дуган хад" амралтын газар болох гэж байна.

Хүмүүс бид төрөл садан, нутаг нуга, ярьдаг хэлнээсээ гадна үнэт зүйл, эрхэмлэх зарчим, нийгэмд хандах хандлагаараа ойлголцож, нэгдэж чаддаг билээ. Та зах зээл, ардчилал, иргэний нийгмийг эргэцүүлж, чөлөөт нийгмийн үндсэн зарчимуудтай танилцан, эрх чөлөөнд суралцсан таван өдрийг Либертари үзэл санаат...

Хаа ч явсан сэтгэл минь гэртээ
Харуулдан хүлээгч хань чамдаа
Гэртээ ирэхэд гэр минь гэгээтэй
Гэнэхэн чамдаа би хайртай гэж ... бичдэг байсан цаг хэдийнэ өнгөрчээ. Өнөөдөр түүний минь төрсөн өдөр. Эр хүн гээд цэцэг авах дургүй байж билээ. Харин өнөөдөр би чамдаа юу өгөхөө, юу хэлэхээ мэдэхгүй байна. Өнгөрсөн сайхан дурсамж бүхэн аль хэдийн болоод өнгөрсөн бүхний цаанаас гэрэлтэн, инээмсэглэх дүр төрх, гэнэн ч юм шиг хэрсүү ч юм шиг үг бүр тань сэтгэлээс ургаастай. Миний хувьд тандаа өгөх хамгийн том бэлэг төрсөн өдөр бүрээр тань сайн сайхан яваагаа чамдаа хэлж, хоёр хөөрхөн үрийнхээ аз ж...

Сэтгэлийн нүд

            Эмнэлгийн нэг тасагт гурван өвчтөнийг хэвтүүлжээ. Хамгийн эхэнд ирснийг нь цонхны дэргэд, дараагийнхыг нь өрөөний голд, хамгийн сүүлчийнхийг нь хаалганы хажуугийн орон дээр хэвтүүлэв. Захын хоёр нь хүнд өвчний улмаас өдөржин чимээгүй хэвтэж, харин дундах нь бусдын адил босч чаддаггүй ч алиа хошин яриатай, өөдрөг дэврүүн сэтгэлтэй нэгэн байв. Тэр элдвийг хүүрнэн нөгөө хоёрыгоо хөгжөөж өвчин шаналгаагаа бага ч атугай нимэглэхэд өдөр хоног хурдан өнгөрнө.

            Ийнхүү сар, улирал өнгөрсөөр өвөл эхлэв. Хүн бүрийн сэтгэл хөнгөн уйтгарт автаж исгэрэх салхийг чагнан...

Ээжийгээ гуних үед хэвлий дэх хүүхэд

хөмсгөө зангидан уйтгарладаг

Хүн нэмбэл хүнс нэмнэ гэсэн үгээр бид нялхасыг өлгийдөн авдаг. Орчин цагт төрснийх нь дараа хүмүүжүүлэх бус эхийн хэвлийд байхаас нь эхлэн зааж сургаж, харилцан ярилцаж, түүнийгээ хайрлах нь хүүхдийг бие хүн болон төлөвшихөд ихээхэн нөлөөтэй гэж үзэх болсон. “Эрүүл өөдрөг амьдрал” буландаа “Сэтгэлийн толь” сэтгэл зүйн төвийн мэргэжилтэн н.Энхжаргалыг урьлаа. 

-         Танай төв жирэмсэн эхчүүдэд зориулсан сургалт зохион байгуулах гэж байгаа гэж сонслоо. Энэ сулгалтын онцлог давуу тал нь юу вэ? 

-         Манай “Сэтгэлийн...

Жирэмсэн үеийн зохистой хооллолт хүүхдийн

эрүүл мэндэд чухал нөлөөтэй

            Таны хооллолт эрүүл хүүхэд төрөхөд чухал үүрэгтэй. Жирэмсний үед та зөв хооллож, тэжээлэг, амин дэмээр баялаг хоол хүнс хэрэглэвэл хэвлий дэх хүүхэд зөв хөгжиж, эрүүл төрнө. Зөв хооллолт гэдэг нь олон төрлийн, чанартай, хоол хүнсийг ойр ойрхон, бага хэмжээгээр идэхийг хэлж байгаа юм. Сүү, цагаан идээ тогмол хэрэглэх нь хүүхдийн ясны бэхжилт болон цусан хангамжийг сайжруулдаг. Хүүхэд тээж байх хугацаандаа биеийн жин сард 11,3кг-аас илүүгүй нэмэгдэх ёстой. Үүнийг хянаж жингээ хоол, хөдөлгөөнөөр зохицуулаарай.

Ж...

Ээжийгээ гуних үед хэвлий дэх хүүхэд

хөмсгөө зангидан уйтгарладаг

Хүн нэмбэл хүнс нэмнэ гэсэн үгээр бид нялхасыг өлгийдөн авдаг. Орчин цагт төрснийх нь дараа хүмүүжүүлэх бус эхийн хэвлийд байхаас нь эхлэн зааж сургаж, харилцан ярилцаж, түүнийгээ хайрлах нь хүүхдийг бие хүн болон төлөвшихөд ихээхэн нөлөөтэй гэж үзэх болсон. “Эрүүл өөдрөг амьдрал” буландаа “Сэтгэлийн толь” сэтгэл зүйн төвийн мэргэжилтэн н.Энхжаргалыг урьлаа. 

-         Танай төв жирэмсэн эхчүүдэд зориулсан сургалт зохион байгуулах гэж байгаа гэж сонслоо. Энэ сулгалтын онцлог давуу тал нь юу вэ? 

-         Манай “Сэтгэлийн...

 1-р дүрэм. 
Нас, жин, өндөр гэх мэт онцын шаардлагагүй тоонуудыг мартаж орхи. Эмч нар л энд санаа зовох ёстой юм байгаа биз. 

 2-р дүрэм
Хөгжилтэй, сэргэлэн, өөдрөг найз нөхдөөрөө өөрийгөө хүрээлүүл. Ааш муутай юмнууд чамайг уруу татаж байх болно./Хэрэв чи тэр ааш муутуудын нэг бол үүнийг санаж яваарай.Би ч санаж байгаа ккк/

 3-р дүрэм 
Байнга шинийг суралцаж бай. Компьютер, гар урлал ер нь чиний мэдэхгүй суралцаж болохуйц бүгдийг сурцгаа.Тархийг ажиллагаагүй чөлөөтэй орхиж болохгүй. Ажиллагаагүй тархи бол чөтгөрийн ажлын байр, тэр чөтгөр гээч нь Там гэсэн үг байдаг. 

4-р дүрэм 
...

Шинэ өглөөний, шинэ өдрийн мэндийг та нартаа хүргэе. Өнөөдрөөс  өөрийнхөө амьдралын цоо шинэ байшинг чадал чинээгээрээ, шинэ тоосгоор барьнаа гээд л... Итгэлтэй байнаа. Ямартаа ч ажлаа сайн хийхээс энэ бүхэн эхлэх ёстой байх. Заримдаа итгэл алдарч байгаа ч сайн найз нөхөд, ээж аав, ах дүүгийнхээ тус дэмээр  өөрийгөө хоёр хүүхдээ аваад явнаа гэсэн итгэлийн гал сэтгэлд асч байна. Энэ галыг унтраачихалгүй, улам өөд нь болгохын тулд хичээнээ. Надад итгэл мөрөөдөл байсан. Одоо ч байгаа.
    Дашрамд сэтгүүлдээ шинэ булан нээхээр болсон. Энд тэндхийн сонин дээр блог ертөнц гээд булан харагдаад байд...

Урд шөнө унтах гэсэн чинь нээх сонин даараад ойрдоо дан халуун байгаа болхоор дан даавуу нөмөрч унтаж байгаа юм. Тэгээд нээх тод тод сонин сонин зүүд зүүдлээд байсан их сургуулийн ангийнхантайгаа хамт дахиад нэг сургуульд суралцах болж байна гэсэн чинь английн элчингийнхэн манай ангийнхантай тусгайд нь уулзана гээд нэг өрөө рүү оруулаад байсан тэгээд би яг орох гэсэн чинь нэг Англи хүн /кк/ танилцая гээд танилцах гэтэл нэрийн хуудас маань байдаггүй, тэр хүний нэрийн хуудас бас байдаггүй тэгээд танилцах гээд ухнатсаар байтал сэрцэн.Тэрнээс өмнө тэр хүний уул, уурхайн компанид ажилдаг гэснийг их...

  “Хүний биеийн анатоми “

 Ийм нэртэй өнгөт зураг бүхий, 200 гаруй хуудастай ном удахгүй гарах гэж байна. Та эндээс өөрийн бие, эрхтэн тогтолцоотой нэг бүрчилэн танилцаж, түүний эд, эс ямархан болох, яаж “ажилладаг”, ямар үүрэгтэйг мэдэж болно. Хамгийн гол нь энэ номыг уншснаар эрүүл мэндээ хэрхэн хамгаалах талаар та мэдлэгтэй болох юм. Номын орчуулалцаж,   редактороор ажиллаж байгаа Д.Энхзаяагаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Энэ номын гол онцлог нь юу вэ?

-Энэ ном зөвхөн хүний биеийн эрүүл мэндийн салбарт ажиллаж, сурч буй хүмүүст тус болоод зогсохгүй  олон нийтийн эрүүл мэндийн боловсролыг...

Блогоо бичих гэхээр л гарчиг өгөх асуудал дээр гацаад байсан бөгөөд азаар өнөөдөр Фрийзкагаас гарчигийг нь хулуув. Нэгэнт ойр зуурхан гэсэн гарчиг өгсөн юм чинь ойр зуурхан юм бичнээ. Өнөөдөр нээрээ би нэг хар дрэсс өмсцөн байгаан. Тэгсэн чинь өглөөнөөс хойш магтаалын үг сонссоор байгаад бүүр чих дөжирчихлөө гсн кк. Нэг нь бүүр юу гэсэн гээч түрүүн явжийхаар чинь гадны хүн байна гэж араас чинь харсан тэгсэн чинь чи байсыму, нэгнийгээ гоё болчихоор нь танихгүй юм гэж авсан. Үүнээс илүү тодорхйололт гэж юу байху, бусад үед нь муухай явдаг гсн үг байх нь. Хүнээр ч магтуулаад өөрөө ч өөрийгөө магт...

    Саяханы сайхан юм бүхэн сэтгэлийн гүнээс уяатай. Хайртай гэж хэлээд үнсэж, өөрийг минь бүхнээс хамгаалж явсан хань нөхөр минь өнөөдөр нэгэнт үгүй болжээ. Итгэж чадахгүй, эвлэрч болохгүй энэ үнэний өмнө өвдөг сөхөрч, ганцаардаж, айж, уйлж гашуудаж байна. Хичнээн цаг хугацааг хэрхэн туулж, яаж амьдарнаа гэхээс айж байна. Хорвоо дээр итгэж найдаж, гар сарвайх хүнгүй болсон ч юм шиг. Хань минь миний түшиг тулгуур багана, миний гэх бүхнээс хамгийн эрхэм нандин нь байж. Түүнтэйгээ амьдрарсан зургаан жил 60-н жилийн баяр баясгалан, итгэл найдвар, урам зориг, эрч хүчийг өгч байжээ. Харин түүнгүйгэ...

Наадам юу юугүй болох нь ээ... Өнөөдөр гадуур гарч жаал юм цуглуулдаг байгаа даа. Ёсыг бодож хуушуур хийнэ, хоёр хүүхэддээ салат энэ тэрхэн хийнэ... Шороонд булуулж, юуны махаар яаж хийснийг нь мэдэхгүй хуушуур авч идэж байхаар гэртээ суугаад телевиз үзсэн шигээ хуушуурдвал илүү дээр гэж санагдахын. Харамсалтай нь баярлаад хөөрөөд байх юм энэ наадамд алга юм шиг байнаа. Хэн ямар цол авч, үзүүр түрүүг булаалдах бөхийн нэр аль хэдийн тодорчихсон байдаг гэсэн. Өнгөрсөн жил 100 саяар гурван начин төрүүлчих санаатай байсан компанийн захирал залуу лав амжаагүй гэсэн.  Арай ядан хоёрыг нь тав давуулс...

Эрхэм та бүхэндээ баяр наадмын мэнд дэвшүүлье.

Ш.Гүрбазар : Дугуй хээтэй наадам


Зүс булаалдсан гурван сумын хүүхнүүд
Хэлэлцсэн юм шиг хөх торгон дээлтэй ирцгээж
Зуузай харшуулсан гурван сумын морьд
Ижилссэн юм шиг суман дэлээрээ гайхуулж
Хөх торгон баадамтай хөлийн хоёр асар
Хэцийн цэнхэр салхинд хээгээ гээтэл дэрвэхэд
Еэвэн хээтэй зодогоо зууван болтол дугтралцах
Есөн давааны бөхчүүд наадмын цагирагт тэмцэлдлээ
Үйлийн үргүй хөөрхөн алтан шаргийн Цэрмаа
Үйтэн хуаран тэрлэгээ дурдан болтол дэврүүлэхэд
Хатирч саарал морьных нь газар асгасан сүүлнээс
Хаан бугуйвч сүлжих ш...

Сархад зооглох хэмжээгээ тохируулж нас эрэмбээр тогтоодог байсан эцэг дээдсийнхээ уламжлалыг умартсан өнөө цагт баяр болгоноор шахам тасарч унадаг нөхдүүд ч олон бий. Найзынхаа төрсөн  өдөр, цагаан сар гээд тэмдэглэлт баяр ёслолоор ганц хундага тогтоодоггүй хүн бараг байхгүй. Маргааш  нь шартахын зовлонд унаж, түүнээсээ ангижрах гэж үйлээ үздэг. Тэгвэл шарталтыг “молигодох” арга бас байдаг аж.

Бид шарталтыг “зараа залгих” гэж гоочлон нэрлэдэг бол германчууд “муурын улилт”, францад “модон хоншоор”, норвегичууд “мужааны ажил тархин дотор” гэх зэргээр нэрлэдэг байна. Эмч нарын хэлж буйгаар хүни...

 

Д.Цоодол- Харамчийхны дууль

Айхавтар гар чангатай ах дүү 2 байлаа
Алдаж хүмүүс тэднийг Харамчийнхан гэдэг байжээ
Сансар эмгэдийн бэлийг хонь нь бүрхэж
Сарваа цуцахын хөндийгөөр адуу нь багтаж ядна.
Үе дамжсан баян Харамчийнхны хот айл
Үүл мэт нэвсийцгээн аж төрдөг байлаа
Гэм нь тэднээс бүтэн дээлтэй нь ховор
Гэр бүрээс сайтай өвөлжинө гэвэл худлаа
Арван чимэгтэй эмээл, сайн морь эрчүүд нь эдлэхгүй
Амаа мэдэхгүй үрээтэй бөг бөг шогшицгооно.
Хүүхнүүд нь дээлээ 3 наадмаар солихгүй
Хүүхдүүд нь цас ортол гутлын бараа харахгүй
Хониндоо барагтай бол хүрэхгүй, зээр гөрөөсхөн эргүүлж
Х...